Bakır Mataranın İçi Karardıysa Kullanılır mı?
Kısaca: Bakır mataranın içinin kararması metalin nem ve hava ile teması sonucu oluşan doğal bir patina sürecidir ve sadece duru içme suyu saklamak koşuluyla sağlığa zararlı değildir. Ancak iç yüzeyde yeşil renkli korozyon (verdigris) tabakası oluşmuşsa veya kalaylı ürünün kalayı soyulmuşsa, matara temizlenmeden ya da yeniden kalaylanmadan kullanılmamalıdır.
- Bakır matara içindeki taba veya kahverengi kararma, metalin doğal oksidasyon patinasıdır ve sadece duru su tüketiminde engel teşkil etmez.
- Bakır mataralarda limonata, sirke veya meyve suyu gibi asitli içecekler kesinlikle bekletilmemeli, ürün sadece soğuk duru su için kullanılmalıdır.
- Kararan kalaysız bakır mataralar evde tuz ve limon/sirke karışımıyla hızlıca parlatılabilirken, kalaylı mataralar bulaşık makinesi ve sert tellerden uzak tutulmalıdır.
Bakır mataranın içinin kararması, bakırın hava ve su ile temasa geçmesiyle oluşan tamamen doğal bir oksidasyon sürecidir. İçi kalaysız saf bakır mataralarda oluşan kahverengimsi veya mat kararma tabakası, metalin kendi yüzeyini koruma yöntemidir ve duru su kullanımı için doğrudan bir engel oluşturmaz. Ancak yüzeyde yeşil renkli oksitlenme (verdigris) görülüyorsa veya içi kalaylı mataraların kalay kaplaması tamamen aşınmışsa, matara temizlenmeden ya da yeniden kalaylanmadan kullanılmamalıdır.
Bakır Mataranın İçi Neden Kararır?
Bakır mataranın içinin kararması, metalin oksijen, nem ve su mineralleriyle reaksiyona girerek doğal bir patina tabakası oluşturmasından kaynaklanır. Gaziantep atölyemizde ürettiğimiz saf bakır kaplar, havayla temas ettiği andan itibaren renk değiştirmeye başlar. Kararma denilen durum aslında bakırın kendini dış etkenlerden koruma biçimidir.
Matara içerisinde bekletilen su, zamanla bakırın yüzeyindeki moleküllerle etkileşime girer. Bu etkileşim, bakırın parlak kızıl tonunun zamanla matlaşarak koyu kahverengi veya taba rengine dönmesine yol açar. Geleneksel bakır işçiliğinde bu renk değişimi ürünün saflığının ve doğallığının bir kanıtı olarak kabul edilir. Kimyasal işlem görmemiş, iç yüzeyi verniklenmemiş saf bakır ürünler doğal olarak renk değiştirir. Bu nedenle mataralarınızın zamanla iç yüzeyinde ton farklılıkları oluşması son derece doğaldır.
İçi Kararmış Bakır Mataradan Su İçmek Güvenli midir?
İçi kararmış bakır mataradan sadece duru içme suyu tüketildiği sürece kullanım güvenlidir, ancak kararmanın türüne ve rengine dikkat edilmesi gerekir. Hafif taba veya kahve tonlarındaki oksidasyon tabakası suyun kalitesini bozmaz ve geleneksel kullanımda yaygındır. Ancak matara kullanımında güvenlik sınırlarına özen gösterilmelidir.
Bakır kaplarda asitli içecekler kesinlikle bekletilmemelidir. Limonlu su, sirkeli karışımlar, meyve suları, maden suları veya gazlı meşrubatlar bakır ile tepkimeye girerek metalin yüksek miktarda sıvıya çözünmesine sebep olabilir. Ayrıca matara içerisinde yeşil veya maviye çalan tozlu bir tabaka (bakır oksit / verdigris) oluşmuşsa, bu tabaka temizlenmeden su içilmemelidir. Yeşil tabaka, bakırın asidik maddelerle veya uzun süre ıslak kalmasıyla oluşan bir korozyon ürünüdür. Böyle bir durumla karşılaştığınızda mataranızı sirke ve tuz gibi doğal malzemelerle yıkayıp iyice kurulamadan kullanmamalısınız. Bakır mataralar sadece oda sıcaklığında veya soğuk duru içme suyu depolamak için tasarlanmıştır.
Kalaylı ve Kalaysız Bakır Mataralar Arasındaki Fark Nedir?
Kalaylı bakır mataraların iç yüzeyi gümüşi renkte koruyucu bir kalay tabakasıyla kaplıyken, kalaysız mataralar doğrudan saf bakırın kendi kızıl-turuncu yüzeyine sahiptir. Kullanım amacınıza ve kişisel tercihinize göre seçebileceğiniz bu iki modelin bakımı ve renk değişim süreçleri birbirinden tamamen farklıdır.
Geleneksel mutfak kültürümüzde sıcak yemek pişirme kaplarında kalay şart koşulurken, sadece soğuk su saklamak ve tüketmek için kullanılan kaplarda hem kalaylı hem de kalaysız modeller tercih edilmektedir.
| Özellik | Kalaylı Bakır Matara | Kalaysız (Çıplak) Bakır Matara |
|---|---|---|
| İç Yüzey Görünümü | Parlak gümüşi renk kaplama | Kızıl, zamanla kahverengiye dönen bakır |
| Kullanım Amacı | Sadece soğuk su ve nötr sıvılar | Sadece duru içme suyu |
| Oksidasyon Süreci | Zamanla kalay matlaşır ve grileşir | Kısa sürede koyu taba/kahve patinası oluşur |
| Bakım İhtiyacı | Kalay soyulduğunda yeniden kalaylanır | Doğal sirke-tuz karışımıyla kolayca parlatılır |
Atölyemizde imal edilen Matara Yuvarlak Gümüş Kalaylı El Yapımı Saf Bakır 750 ml modeli gibi içi kalaylı mataralar, suyla temas eden yüzeyde ekstra bir koruyucu bariyer sunar. Kalay kaplaması çizilmediği sürece kararma yapmaz. İçi çıplak saf bakır olan Matara Siyah Dövme El Yapımı Saf Bakır 1 Litre modelinde ise havayla temas eden bakır yüzeyinde kararma süreci doğal olarak daha hızlı gerçekleşir.
Kararan Bakır Matara İçi Nasıl Temizlenir?
Kararan bakır mataranın içini temizlemek için evde kolayca hazırlayabileceğiniz doğal tuz ve limon veya sirke karışımı en etkili yöntemdir. Çamaşır suyu, bulaşık deterjanı veya sert ovma telleri bakırın yapısını bozacağı için kesinlikle kullanılmamalıdır.
Kalaysız bakır mataranızın içini ilk günkü parlaklığına kavuşturmak için şu adımları uygulayabilirsiniz:
- Mataranızın içine bir yemek kaşığı iri taneli kaya tuzu veya sofra tuzu dökün.
- Tuzun üzerine iki yemek kaşığı elma sirkesi, üzüm sirkesi veya taze sıkılmış limon suyu ilave edin.
- Mataranın kapağını sıkıca kapatın ve karışımın iç yüzeyin her noktasına değmesini sağlamak için 1-2 dakika boyunca çalkalayın.
- Kapağı açıp içindeki sirkeli ve tuzlu karışımı dökün, ardından mataranın içini bol soğuk temiz su ile iyice durulayın.
- Durulama işleminden sonra mataranın içinde nem kalmaması için hemen pamuklu bir bezle kurulayın ya da ağzı aşağı gelecek şekilde kurumaya bırakın.
Bu işlem sonrasında kararmış yüzeyin saniyeler içinde tekrar parlak kızıl bakır rengine döndüğünü göreceksiniz. Eğer Matara Parlak Çökertme Tasarımlı El Yapımı Kalaylı Saf Bakır 1.6 L gibi içi kalay kaplı bir model kullanıyorsanız, kalay yüzeyine limon veya sirke uygulamamalısınız. Kalay kaplı iç yüzeyler sadece yumuşak bir sünger ve ılık su ile temizlenmelidir. Kalaylı mataranın içinde grileşme ötesinde bakırın kızıl rengi geniş alanlarda görünmeye başladıysa, mataranın yeniden kalaylanma vakti gelmiş demektir.
Bakır Matara Bakımında Hangi Yanlışlardan Kaçınılmalıdır?
Bakır mataraların kullanım ömrünü uzatmak ve formunu korumak için bulaşık makinesinde yıkamamak, ağır kimyasallar kullanmamak ve asitli sıvılar saklamamak gerekir. Atölyemizdeki ustalarımızın en sık karşılaştığı bakım hataları, ürünlerin yanlış temizleme yöntemleriyle deforme edilmesidir.
Bakır matara kullanımında kaçınılması gereken temel hatalar şunlardır:
- Bulaşık Makinesinde Yıkamak: Makinedeki yüksek ısı, basınçlı su ve deterjan kimyasalları bakırın dış yüzeyindeki el işçiliği motifleri bozar ve mataranın kararmasını hızlandırır.
- Çamaşır Suyu ve Dezenfektan Kullanmak: Klor bazlı temizleyiciler bakır yüzeyinde kalıcı lekeler, derin korozyon ve kimyasal bozulmalar oluşturur.
- Sıcak veya Asitli İçecekler Koymak: Bakır mataralarda kaynar su, çay, kahve, limonata, meyve suyu veya sirkeli içecekler saklanmamalıdır. Bu tür sıvılar bakır ile yüksek tepkimeye girer.
- Islak Bırakmak: Yıkama sonrasında mataranın içi ve dışı hemen kurulanmazsa su damlası lekeleri ve yeşil korozyon oluşabilir.
- Metal Tel ve Aşındırıcı Sünger Kullanmak: Sert nesneler hem saf bakırı çizer hem de kalaylı modellerde kalay tabakasının soyulmasına neden olur.
El Yapımı Bakır Matara Seçerken Nelere Dikkat Edilmelidir?
El yapımı bir bakır matara seçerken malzemenin saf bakır olmasına, perçin ile birleşim noktalarındaki el işçiliği kalitesine ve ihtiyacınıza uygun kullanım hacmine dikkat edilmelidir. Piyasada bakır kaplama olan veya alüminyum karışımlı taklit ürünler bulunabilmektedir. Hakiki Gaziantep el işçiliği ürünler, et kalınlığı, ağırlığı ve üzerindeki çekiç izleriyle kendini belli eder.
Bakır Mataralar koleksiyonumuzda yer alan Matara Papatya Desenli El İşlemesi Saf Bakır 1.6 Litre gibi modeller, geleneksel motiflerin usta ellerde işlenmesiyle üretilmektedir. Matara seçerken günlük su tüketim miktarınıza uygun boyutları tercih edebilir, evinizde veya ofisinizde estetik bir sunum oluşturmak için mataranızın yanında Bakır Bardaklar veya ikramlık Sürahiler gibi ürünleri de değerlendirebilirsiniz. Tamamı saf bakırdan imal edilen Bakır Mutfak ürünlerimiz, doğru bakım kurallarına uyulduğunda uzun yıllar güvenle kullanılabilir.
Gaziantep atölyemizde ustalarımızın emeğiyle şekillenen el yapımı saf bakır mataraları keşfetmek ve kullanımınıza en uygun modeli seçmek için koleksiyonlarımızı inceleyebilirsiniz.
Ustanın Notu
Gaziantep'teki atölyemizde şekillendirdiğimiz saf bakır mataralar, kimyasal kaplama içermediği için havayla buluştuğu an renk değiştirmeye başlar. Ustalarımız, kalaysız mataraların içinde oluşan tatlı kahve patinasının bakırın doğallığını gösterdiğini söyler; ancak mataranızı yıkadıktan sonra mutlaka ters çevirip kuru tutmanızı tavsiye ederiz.
Yazıda Geçen Ürünler
Matara Yuvarlak Gümüş Kalaylı El Yapımı Saf Bakır 750 ml – 400 g
Matara Siyah Dövme El Yapımı Saf Bakır 1 Litre – 450 g
Matara Parlak Çökertme Tasarımlı El Yapımı Kalaylı Saf Bakır 1.6 L – 625 g
Matara Papatya Desenli El İşlemesi Saf Bakır 1.6 Litre – 620 g
Sık Sorulan Sorular
Bakır mataranın içi yeşil renk olduysa ne yapmalıyım?
Yeşil renkli tabaka (verdigris), bakırın nemli ortamda veya asitli maddelerle tepkimeye girmesiyle oluşan bir korozyondur. Bu durumda mataranızdaki yeşil tabakayı tuz ve sirke karışımıyla tamamen temizleyip iyice kurulamadan su içmemelisiniz.
Bakır matara bulaşık makinesinde yıkanır mı?
Hayır, bakır mataralar kesinlikle bulaşık makinesinde yıkanmamalıdır. Yüksek ısı ve bulaşık makinesi deterjanları bakırın yapısını bozar, yüzeyde matlaşma ve lekelere yol açar.
Bakır mataraya limonlu su konur mu?
Hayır, bakır mataralara limonlu su, sirke, meyve suyu veya soda gibi asitli içecekler konulmamalıdır. Asitli sıvılar bakır ile tepkimeye girer. Mataralar sadece duru içme suyu için uygundur.
Bakır matara ne sıklıkla temizlenmelidir?
Bakır mataranızı günlük kullanımda sadece soğuk su ile çalkalamanız yeterlidir. İç yüzeyinde yoğun kararma veya leke oluştuğunda haftada ya da ayda bir kez sirke-tuz karışımıyla doğal parlatma yapabilirsiniz.
Kalaylı bakır mataranın kalayı ne zaman yenilenmelidir?
Kalaylı mataranın içindeki gümüş renk kaplama aşınıp altındaki kızıl bakır yüzey geniş alanlarda görünmeye başladığında ürünün yeniden kalaylanması gerekir.
Keşfedin: Mataralar
Çok Satanlar
